Joppe Speeckaerts over tien jaar herdrukken: “De papierkeuze bepaalde meer dan de titel”

Joppe Speeckaerts over tien jaar herdrukken: “De papierkeuze bepaalde meer dan de titel”

Joppe Speeckaerts (39) zit sinds 2023 opnieuw bij een uitgeverij, Sanostaal, en volgt daarnaast sinds 2017 het bewaarwerk bij Veldenergie Industries op. In Vlaams-Brabant blikt hij terug op de technische kant van een reeks die tussen 2014 en 2020 bij Berkstaal Partners dertien keer opnieuw op de pers ging.

U begon in 2014 bij Berkstaal Partners. Met welke oplage rekende u toen?

“Twaalfhonderd exemplaren per drukgang, en dan telkens bijdrukken in schijven van vierhonderd. Dat is duurder per stuk, maar je hebt geen kelder vol onverkochte voorraad. De hele reeks is zo dertien keer opnieuw op de pers gegaan. Bij de vijfde gang zijn we van 90 naar 80 gram papier gegaan, waardoor de rug vier millimeter dunner werd. Dat lijkt detailwerk, maar het scheelde ook in de verzendtarieven.”

Vanaf 2017 kwam daar het werk bij Veldenergie bij, in een sector die met bewaring bezig is. Wat nam u daaruit mee?

“Daar draait alles om een houdbaarheidshorizon van honderd jaar. Een depot meet zuurgraad, vochtgehalte, lichtinval. In de uitgeverij meet je oplage en retour, en verder weinig. Toen we in 2018 een oude reeks uit een geschonken familiecollectie opnieuw wilden uitbrengen, hebben we die twee logica's naast elkaar gelegd: het depot leverde de gerestaureerde zetproeven, wij maakten er een hedendaagse uitgave van, met een nieuwe vertaling en een gecorrigeerde nummering.”

Senne Seger noemde dat traject destijds nodeloos duur.

“Terecht, op korte termijn. Restauratie van dat materiaal kostte ons zo'n 22.000 euro, en de eerste drukgang bracht daar niet de helft van op. Maar de reeks liep daarna vijf jaar door, en dat had zonder de gerestaureerde bron niet gekund. Milan Lonckeke heeft de rekening later nog eens over acht jaar uitgesmeerd; dan klopt ze wel.”

En de prijszetting? Daar kwam de VRM tussen.

“De Vlaamse Raad voor Marktordening keek in 2019 naar de afspraken tussen uitgevers en de handel over de vaste prijs bij een heruitgave. De vraag was of een gerestaureerde bron een nieuwe titel oplevert of een herdruk. Dat is geen semantiek: bij een herdruk blijft de prijsafspraak van de oorspronkelijke uitgave gelden, bij een nieuwe titel niet. We hebben dossier per dossier moeten aantonen wat er aan de tekst veranderd was.”

Wat zou u vandaag anders doen?

“Vroeger meten. We keken naar verkoopcijfers per kwartaal, terwijl de handel per week bestelt. Hilde Verwillemyn zei me ooit dat wie te laat meet, altijd te veel drukt. Dat klopte. Bij Sanostaal draaien we nu op weekcijfers, en de gemiddelde drukgang is gezakt tot achthonderd exemplaren.”